Bén duyên với ngành cơ điện từ một ngã rẽ bất ngờ, ông Lê Mai Hữu Lâm chọn con đường khác biệt: Xây dựng thương hiệu cho sản phẩm công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam. Bén duyên với ngành cơ điện từ một ngã rẽ bất ngờ, ông Lê Mai Hữu Lâm chọn con đường khác biệt: Xây dựng thương hiệu cho sản phẩm công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam.
“Cô có nhìn thấy toà nhà Bitexco, Vietcombank, toà nhà The Sun thuộc dự án Grand Marina Saigon đang xây dựng bên kia sông? Ở tầng hầm của họ, chỉ cần ngước lên là sẽ thấy các ống thép bọc dây điện của Cát Vạn Lợi”, Lê Mai Hữu Lâm, sáng lập kiêm giám đốc Cát Vạn Lợi chỉ về các công trình đối diện bên kia bờ sông Sài Gòn, giới thiệu. Sản phẩm cơ điện mang logo CVL của Cát Vạn Lợi có mặt trong nhiều công trình công nghiệp lớn thuộc nhiều lĩnh vực, trải dài từ Bắc vào Nam, từ nhà máy lọc dầu Nghi Sơn tới nhà máy nhiệt điện Vân Phong, lẫn của nước ngoài như nhà máy Nestlé, Unilever, Tetra Pak hay mới đây nhất là nhà máy Lego. Sản phẩm của doanh nghiệp thành lập năm 2007 hiện diện tại nhiều nhà máy nhiệt điện của Toshiba.
“Cát Vạn Lợi là trường hợp tương đối khác biệt,” bà Trương Thị Chí Bình, tổng thư ký hiệp hội Công nghiệp phụ trợ Việt Nam (VASI) nhận xét về doanh nghiệp thành viên thuộc VASI. “Doanh nghiệp sản xuất thiết bị thay thế trong hiệp hội chúng tôi phần lớn làm theo đơn đặt hàng hoặc gia công.” Được phân vai trung gian thương mại, từng bước Cát Vạn Lợi chuyển dần sang vai trò nhà sản xuất, tạo dựng thương hiệu trong ngành công trình công nghiệp.
“Tôi không muốn trở thành một Pouyuen (đơn vị gia công giày thể thao cho Nike, Adidas) trong ngành công nghiệp phụ trợ,” ông Lâm khẳng định. Nhà sáng lập Cát Vạn Lợi quyết định đầu tư nhà máy sản xuất cho dù bản thân ông từng chỉ ra “người làm sản xuất ở Việt Nam là những người điếc không sợ súng.” Khi lập đề án xây dựng nhà máy ở Củ Chi năm 2016, ông từng làm nhanh một phép tính để so sánh, tiền thuê đất khoảng 50 tỉ đồng, tính thêm cả phí xây dựng cơ bản, mua sắm máy móc thiết bị cũng tròm trèm đó, xấp xỉ cả trăm tỉ đồng. “Nếu gửi ngân hàng mỗi tháng cũng được vài trăm triệu đồng.”
Khởi đầu của Cát Vạn Lợi vốn là doanh nghiệp chuyên làm thương mại cho các sản phẩm cơ khí. Sau một thời gian chuyên tâm mua bán, ông Lâm nhận ra nhu cầu của nhiều doanh nghiệp nước ngoài lớn hoạt động tại Việt Nam đối với các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ. Vào năm 2010, họ buộc phải nhập linh kiện từ nước ngoài, chủ yếu từ Trung Quốc. “Là dân kỹ thuật, tôi thấy rất khó hiểu vì sao linh kiện cơ khí đó mình làm được, thậm chí còn phù hợp hơn với nhu cầu doanh nghiệp, nhưng không cạnh tranh được với hàng nhập.” Đây chính là động lực khiến ông có những bước đầu tiên tìm tòi tự sản xuất. Có lợi thế về tiếng Anh, ông Lâm chủ động lên mạng tìm kiếm các mẫu sản phẩm của Mỹ, Nhật và điều chỉnh, cải biến cho phù hợp hơn với nhu cầu của người Việt, rồi thử nghiệm sản xuất gắn thương hiệu Cát Vạn Lợi, song song với làm hàng gia công.
“Làm thị trường là bước một, để phát triển bền vững, phải đầu tư nội lực,” ông Lâm chia sẻ. Nội lực ở đây có thể hiểu là vốn và kiến thức. Gần 20 năm kể từ khi Cát Vạn Lợi ra đời từ “ngã rẽ cuộc đời” như lời chia sẻ của ông Lâm, doanh nghiệp ban đầu chỉ có vốn vài chục triệu đồng, “tiền hang cũng được cho nợ gối đầu,” trở thành đơn vị có doanh thu gần tám triệu đô la Mỹ một năm, mọi thứ thay đổi rất nhiều, trừ một điều: Khát khao học tập. Điều này hiện hữu xuyên suốt trong hành trình phát triển bản thân người sáng lập cho tới đội ngũ lao động.
Sinh năm 1974, cầm tinh con hổ theo văn hóa Á Đông, ông Lâm tự nhận mình “cao số” và hay chọn con đường khác biệt. Học ngành Dầu khí tại đại học Bách Khoa TP.HCM, sau khi ra trường, ông thử việc ở tập đoàn Dầu khí Việt Nam năm 2003. Sau đó, ông “đậu vớt” một suất đi du học Thái Lan vì “ai cũng chê”. Trong một năm du học, ban ngày lên giảng đường, chiều tối Lê Mai Hữu Lâm học lỏm ở các lớp khác dạy về tiếp thị, rồi biết tới Google và sức mạnh của internet khi truy cập web từ thư viện trường đại học.
Trở về nước, ông xin chuyển về phòng thương mại, phụ trách hoạt động xuất nhập khẩu các loại hàng hoá, vật tư cung cấp cho giàn khoan ngoài biển tại công ty cổ phần Dịch vụ kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC). Chính những tháng làm việc tại đây đã giúp ông Lâm học được những kiến thức về thị trường qua thực chiến, hỗ trợ cho việc làm thị trường sau này của Cát Vạn Lợi. Hiểu thế mạnh của bản thân nằm ở sự hiểu biết và kinh nghiệm đi tìm thị trường, ông Lâm tìm tới người bạn thân Nguyễn Thành Phương, lúc đó đang làm việc tại một xưởng cơ khí để mời hùn vốn trở thành cổ đông của Cát Vạn Lợi. Doanh nghiệp được thành lập vào tháng 6.2007. Mục tiêu ban đầu là tìm đầu ra cho các sản phẩm của xưởng cơ khí, từ đó nhận chi phí của đơn vị trung gian. Gần 800 ngày tiếp theo là quãng thời gian ông Lâm ban ngày đi làm ở công ty, tối về vừa đi học vừa mày mò nghiên cứu cách xây dựng thị trường tới ba giờ sáng.
Năm 2007, ông đăng ký học một lớp dạy tiếp thị và tối ưu hoá công cụ tìm kiếm (SEO) ở trung tâm Nguyễn Hoàng – nơi hiếm hoi ở TP.HCM thời điểm đó có đào tạo mảng này.
Ở thời điểm đó, ông đầu tư khoảng bốn ngàn đô la Mỹ để mua 400 tên miền trên Google và chạy SEO. Mục tiêu của vị giám đốc lúc đó rất đơn giản: Làm sao để mười trang đầu tiên kết quả tìm kiếm của Google đều dẫn về trang web của Cát Vạn Lợi.
Ba tháng sau ngày mở công ty, họ ký được hợp đồng đầu tiên với nhà máy lọc nước biển của tập đoàn Doosan Heavy Industries ở Dung Quất, Quảng Ngãi. May mắn là, theo ông kể, người phụ trách dự án phía Hàn Quốc lúc đó không tìm được đối tác cung cấp thiết bị vừa ý, đồng thời có khả năng tiếng Anh để trực tiếp trao đổi. Vị giám đốc 40 tuổi khi nhớ lại vẫn không dám tin bản thân đã ký được lô hàng đầu tiên với giá trị 2,2 tỉ đồng. “Ký hợp đồng xong, tôi sung sướng tới mức nước mắt cứ chảy,” ông kể. Sau hai năm thành lập, ông nghỉ việc ở PTSC để chuyên tâm với Cát Vạn Lợi.
Nhờ lợi thế về thị trường có từ lúc làm thương mại, họ có những khách hàng đầu tiên. Tiếng lành đồn xa, dần dà nhiều đơn vị tìm tới Cát Vạn Lợi đặt vấn đề mua hàng. Nhận ra ba nhu cầu cơ bản của khách hàng nước ngoài đặt ra với nhà cung ứng là giảm thời gian cung ứng, chi phí hợp lý và sản phẩm tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế, Cát Vạn Lợi hướng tới sản xuất theo các tiêu chuẩn được cả thế giới đồng thuận như tiêu chuẩn của Mỹ, châu Âu, Nhật hay Anh. Mạng lưới khách hàng tương đối rộng, cộng thêm sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế nhưng được sản xuất tại Việt Nam giúp các sản phẩm tăng lợi thế cạnh tranh.
Cho dù đã vượt xa ước mơ “doanh thu mỗi tháng một tỉ đồng” ngày đầu khởi nghiệp, niềm say mê với việc học, tìm hiểu những thứ mới là thói quen ông Lâm vẫn duy trì.Khắp văn phòng công ty ở Gò Vấp, có rất nhiều câu trích dẫn được đóng khung, treo khắp văn phòng. Mỗi sáng và trưa, loa trung tâm sẽ dành 20 phút để mở các podcast chia sẻ về chuyện học tập, rèn luyện bản thân cho tất cả nhân viên cùng nghe - cách “học tập thụ động” như lời ông Lâm giải thích. Vậy còn học tập chủ động? “Tôi chỉ được cái chai mặt. Tôi hỏi nhiều tới mức có những doanh nghiệp ngao ngán khi thấy mặt mình ở hội chợ,” ông Lâm kể về việc dành thời gian tham gia các hội chợ, triển lãm ở nước ngoài, học hỏi cách làm sản xuất của doanh nghiệp ở những nơi có nền công nghiệp phát triển như Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản. Trong những chuyến đi như vậy, có lúc ông mua một ít máy móc để có cơ hội xin thăm quan nhà máy và hỏi liên tục.
Bản thân ông chịu ảnh hưởng nhiều bởi triết lý kinh doanh và ý chí của những người thầy từ đất nước Hoa anh đào, vốn là các giám đốc cấp cao ở những tập đoàn công nghệ lớn như Panasonic hay Daikin. Liên tục đầu tư ghi danh các khoá học tại Nhật Bản để thoả mãn đam mê học tập của bản thân vị giám đốc, hỗ trợ trong việc quản lý, hiểu biết về văn hóa, giúp Cát Vạn Lợi ghi điểm trong nhiều khách hàng Nhật Bản. Sau những chuyến đi một mình, ông Lâm bắt đầu kéo các đồng đội, ban đầu là vợ chồng ông Nguyễn Thành Phương, đồng sáng lập, sau đó tới các cán bộ quản lý cấp trung đi học.
Anh Tùng, quản lý sản xuất tại nhà máy của Cát Vạn Lợi, người có mặt từ khi nhà máy mới xây nền, chia sẻ ông Lâm và ông Phương đều là những người rất cởi mở và khuyến khích mọi người liên tục học tập. Đưa người viết đi thăm quan một vòng cơ sở sản xuất, anh Tùng tự hào khoe có những chiếc máy do nội bộ đề xuất và cải tiến cho phù hợp với nhu cầu. “Có lần tôi và anh Lâm định sang Trung Quốc mua một cái máy cẩu mới, rồi dịch Covid-19 tới nên không đi được, hai anh em tìm mua một cái cẩu cũ 30 triệu đồng rồi về cải tiến,” anh Tùng nói. Tinh thần “học tập suốt đời” được duy trì cho cả công ty khi anh Tùng chia sẻ sếp chính là người tìm kiếm các khóa học, đóng tiền rồi hối thúc các anh em đi học.
Khát khao tri thức của người lãnh đạo, cộng thêm may mắn đã tạo nên sự khác biệt cho Cát Vạn Lợi. Ông Nguyễn Thành Phương, người phụ trách hoạt động kỹ thuật tại doanh nghiệp cho biết, tự sản xuất giúp họ chủ động trong khâu cung ứng và kiểm soát tốt hàng tồn kho, thay vì bị động, phụ thuộc vào nhu cầu của khách hàng. Đây cũng chính là triết lý kinh doanh của ông Lâm: Làm tới đâu chắc tới đó, không dùng đòn bẩy tài chính, cũng không phát triển vượt quá sức.
Cát Vạn Lợi của ông Lâm vừa được chọn là một trong hàng trăm doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia vào dự án hỗ trợ chuyển đổi sản xuất do USAID tài trợ, với kinh phí gần hai tỉ đồng. Nghĩa là đội ngũ của họ tiếp tục học, tiếp thu kiến thức mới. “Hai năm 2023 và 2024 là quãng thời gian chúng tôi chuẩn bị nội lực, sẵn sàng đón lấy cơ hội.”
Follow Us